Çocuğunuz için ÇÖZGER raporu almanız gerektiği söylendiyse aklınıza pek çok soru gelmesi çok doğal. “Nereye başvuracağım?”, “Çocuğum nasıl değerlendirilecek?”, “ÇÖZGER’den sonra RAM’a gitmem gerekir mi?” ve “Çocuğum özel eğitimden nasıl yararlanacak?” ailelerin en sık sorduğu sorular arasındadır.
ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu), 18 yaş altındaki çocukların sağlık ve özel gereksinim durumlarının değerlendirilmesi amacıyla düzenlenen resmî sağlık kurulu raporudur.
Aşağıda ÇÖZGER sürecini ailelerin diliyle, soru-cevap şeklinde anlattık.
Öncelikle ÇÖZGER raporu düzenlemeye yetkili bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir. Başvuru ve randevu yöntemi hastaneye göre değişebilmekle birlikte birçok hastanede MHRS üzerinden Sağlık Kurulu ÇÖZGER Polikliniği için randevu alınabilmektedir.
ÇÖZGER'in temel amacı çocuğun ihtiyaçlarını belirlemek ve uygun sağlık, eğitim, rehabilitasyon veya sosyal desteklerden yararlanabilmesine zemin hazırlamaktır. Rapor, çocuğun mevcut özel gereksinim durumunun sağlık kurulu tarafından değerlendirilmesini ifade eder.
ÇÖZGER resmî bir sağlık raporudur ve sağlık sisteminde kayıt altına alınır. Ancak raporun ileride ne tür bir işlemde dikkate alınacağı, yapılacak işlemin niteliğine ve o tarihteki mevzuata göre değişebilir. Bu nedenle “hiçbir zaman karşısına çıkmaz” veya “mutlaka sorun olur” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir. Günümüzdeki mevcut mevzuata göre ihtiyacı kalmadıysa ve tekrar verilmez ise doğal olarak karşınıza çıkmaz.
ÇÖZGER'in amacı çocuğu etiketlemek değil, hangi alanlarda özel gereksinimi bulunduğunu belirlemektir. Çocukların değerlendirilmesinde erişkinlerde kullanılan klasik oranlar yerine özel gereksinim düzeyleri esas alınmaktadır.
Her geç konuşan çocuk için otomatik olarak ÇÖZGER raporu gerektiği söylenemez. Öncelikle çocuğun dil ve konuşma gelişimi, genel gelişimi, işitmesi ve eşlik eden başka gelişimsel durumların bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Gerektiğinde hekim tarafından ÇÖZGER sürecine yönlendirme yapılabilir.
Çocuğunuzun dil, bilişsel, sosyal, motor veya günlük yaşam becerilerinde belirgin gelişimsel farklılıklar olduğunu düşünüyorsanız öncelikle ilgili hekim veya gelişim alanındaki uzmanlardan değerlendirme almanız uygun olur. ÇÖZGER gerekip gerekmediği çocuğun bireysel durumuna göre belirlenir.
Otizm şüphesi varsa öncelikle tıbbi değerlendirme yapılır. Çocuğun özel gereksinimlerinin resmî olarak değerlendirilmesi gerektiğinde yetkili sağlık kuruluşunda ÇÖZGER süreci başlatılabilir.
ÇÖZGER düzenlemeye yetkili hastaneden başvuru veya randevu işlemlerinizi tamamladıktan sonra çocuğunuz ilgili uzmanlık alanlarında değerlendirilir ve nihai değerlendirme sağlık kurulu tarafından yapılır.
Uygulama hastaneye göre değişebilir. Bazı yetkili sağlık kuruluşlarında MHRS veya 182 üzerinden Sağlık Kurulu ÇÖZGER Polikliniğine randevu alınmaktadır. Gideceğiniz hastanenin güncel başvuru yöntemini önceden kontrol etmeniz yararlı olur.
Çocuğun gereksinimlerine göre ilgili uzman hekimlerin değerlendirmeleri alınır ve ÇÖZGER Sağlık Kurulu tarafından rapor düzenlenir. Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler, kurulun ilgili uzmanlardan oluşturulduğunu belirtmektedir.
Bu durum çocuğun yaşına ve başvuru nedenine göre değişir. Gelişim öyküsü, sağlık geçmişi, günlük yaşam becerileri, iletişim, hareket, öğrenme ve davranış gibi alanlarla ilgili aileden bilgi alınabilir ve çocuk klinik olarak değerlendirilebilir.
Çocukların yabancı bir ortamda günlük performanslarını tam olarak gösterememeleri mümkündür. Bu nedenle değerlendirmeye giderken daha önce yapılmış testleri, doktor raporlarını, terapi veya eğitim değerlendirmelerini yanınızda bulundurmanız sürece katkı sağlayabilir.
Yönetmelik ve e-ÇÖZGER uygulama sürecinde raporun başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. Uygulamadaki süre hastanenin işleyişine göre farklılaşabilir.
ÇÖZGER'de çocuğun gereksinim durumu farklı özel gereksinim düzeyleriyle ifade edilir. Bu sistem çocukların durumunu yalnızca bir yüzdeyle ifade etmek yerine özel gereksinim düzeyi üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Çocuğunuzun Millî Eğitim Bakanlığı kapsamındaki özel eğitim ve destek eğitim hizmetlerinden yararlanması hedefleniyorsa RAM'daki eğitsel değerlendirme süreci de önem taşır. RAM'daki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu, çocuğun eğitsel gereksinimlerini değerlendirerek uygun eğitim kararlarını oluşturur.
İstenen belgeler başvurunun türüne ve RAM'ın işlemine göre değişebilir. Güncel belge listesini bağlı bulunduğunuz RAM'dan öğrenmeniz en doğru yöntemdir. ÇÖZGER raporu ve çocuğa ait eğitim veya gelişim değerlendirmelerinin hazır bulundurulması süreci kolaylaştırabilir.
Hayır.
ÇÖZGER bir sağlık kurulu raporudur. RAM tarafından düzenlenen Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ise çocuğun eğitsel değerlendirilmesi ve özel eğitim ihtiyacı ile ilgilidir.
Kısaca:
ÇÖZGER = Sağlık değerlendirmesi
RAM = Eğitsel değerlendirme ve eğitim planlaması
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki devlet destekli eğitim sürecinde yalnızca ÇÖZGER'in bulunması yeterli olmayabilir. RAM tarafından yapılan eğitsel değerlendirme sonucunda Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenmesi gerekir.
RAM tarafından yapılan değerlendirme sonucunda destek eğitim alması uygun görülen çocuklar, mevzuat kapsamındaki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde devlet tarafından karşılanan destek eğitim hizmetlerinden yararlanabilir.
Devlet, mevzuat kapsamında belirlenen destek eğitim programı ve aylık eğitim hakkı için belirlenen tutarı karşılar. Bunun dışında kurumdan talep edilen ilave özel ders, terapi veya farklı hizmetlerin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Çocuğunuzun dil ve konuşma alanında desteğe ihtiyacı olup olmadığı yapılacak değerlendirmelerle belirlenmelidir. RAM ve destek eğitim sürecinde hangi programlardan yararlanabileceği çocuğun bireysel gereksinimlerine göre değerlendirilir.
Çocuğun motor gelişimi veya bedensel durumu ile ilgili gereksinimler ÇÖZGER değerlendirmesi sırasında ilgili uzman hekimler tarafından değerlendirilir. Çocuğun mevcut tıbbi belgelerini ve daha önceki değerlendirmelerini başvuru sırasında yanınızda bulundurmanız yararlı olacaktır.
Çocuğunuzun durumunun raporda doğru değerlendirilmediğini düşünüyorsanız rapora ilişkin itiraz sürecini kullanabilirsiniz. İtirazlar mevzuatta belirlenen usullere göre değerlendirilir ve gerektiğinde hakem hastane süreci gündeme gelebilir. Sağlık Bakanlığı bu amaçla hakem ve bölge hakem hastanelerini belirlemektedir.
Evet. ÇÖZGER raporları için mevzuatta itiraz mekanizması bulunmaktadır. İtirazın nasıl ve nereye yapılacağı konusunda bulunduğunuz ilin sağlık müdürlüğünden veya raporu düzenleyen hastanenin sağlık kurulundan güncel bilgi alabilirsiniz.
ÇÖZGER raporları süreli veya sürekli düzenlenebilir. Raporunuzda geçerlilik süresi belirtilir. Süreli raporun sonunda çocuğun güncel durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. ÇÖZGER çocuklara yönelik bir rapor olduğu için çocuk 18 yaşını doldurduğunda bu raporun kullanım süreci sona erer.
RAM tarafından destek eğitim kararı verildikten sonra aileler, ilgili mevzuat kapsamında hizmet sunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri arasından tercih yapabilir. Merkez seçerken yalnızca yakınlık değil, eğitim kadrosu ve çocuğa sunulacak programın niteliği de değerlendirilmelidir.
Öncelikle çocuğunuzun ihtiyacına uygun uzmanların bulunmasına dikkat edin. Kurumun çocuğu düzenli değerlendirmesi, aileyle iletişim kurması, hedeflerini açıklaması ve çocuğun gelişimini takip etmesi önemlidir.
“Her çocuğa aynı program” anlayışı yerine çocuğa özel eğitim planı oluşturulmasını tercih edin.
Bunun tek bir cevabı yoktur. Özel eğitim süresi çocuğun gelişim özelliklerine, ihtiyaçlarına, eğitim programına ve yapılan dönemsel değerlendirmelere göre değişir.
RAM tarafından düzenlenen destek eğitim raporları da belirli sürelerle düzenlenebilir ve ihtiyaç halinde yeniden değerlendirme yapılabilir.
Çocukların gelişimsel ve sağlık durumları zaman içerisinde değişebilir. Süreli raporlarda yeniden değerlendirme yapılabilir; ayrıca çocuğun durumunda önemli bir değişiklik olduğunda ilgili sağlık kuruluşundan güncel değerlendirme konusunda bilgi alınabilir.
En basit haliyle süreç şöyle düşünülebilir:
1. Çocuğun gelişimsel veya sağlık ihtiyacı fark edilir.
2. Doktor ve gerekli uzman değerlendirmeleri yapılır.
3. Gerekiyorsa yetkili hastaneden ÇÖZGER raporu alınır.
4. Özel eğitim desteği için RAM'a başvurulur.
5. RAM çocuğun eğitsel değerlendirmesini yapar.
6. Uygun görülürse Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenir.
7. Aile uygun bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi seçer.
8. Çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre özel eğitim süreci başlar.
ÇÖZGER sağlık alanındaki özel gereksinimin belirlenmesini, RAM ise çocuğun eğitsel ihtiyaçlarının değerlendirilmesini sağlar. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde devlet destekli eğitimden yararlanacak bireyler açısından RAM'ın Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu kararı temel aşamalardan biridir.
ÇÖZGER raporunu yalnızca bir “rapor alma işlemi” olarak görmeyin. Asıl önemli olan, çocuğun hangi alanda desteğe ihtiyacı olduğunu doğru belirlemek ve uygun eğitime mümkün olduğunca erken başlamaktır.
Özellikle konuşma gecikmesi, otizm belirtileri, gelişimsel gerilik, motor gelişim sorunları veya farklı özel eğitim ihtiyaçlarında süreç çocuğa özel değerlendirilmelidir.
Çocuğunuzun ÇÖZGER ve RAM sürecini doğru anlamak, hangi eğitim desteğine ihtiyacı olduğunu belirlemek ve sonrasında doğru özel eğitim programını seçmek çocuğun gelişim yolculuğunun önemli bir parçasıdır.
Bilgi ve Randevu İçin:
0212 685 10 13

